بیله سوار؛ از یک مرز گمرکی تا یک دروازه راهبردی تجارت ایران
- شناسه خبر: 15237
- تاریخ و زمان ارسال: ۱۷ مهر ۱۴۰۵ ساعت ۱۰:۳۲
- بازدید : 52 بازدید
- نویسنده: سردبیر
در حالی که تجارت خارجی کشورمان تحت محدودیت هایی در مسیرهای دریایی و زمینی مواجه گردیده موضوع تنوع‌بخشی به مسیرهای ورود و خروج کالا بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است
در چنین شرایطی، قطعا می‌توان به ظرفیت استان اردبیل و به‌ویژه منطقه آزاد اردبیل ـ بیله‌سوار به‌عنوان یکی از مسیرهای جدید تجارت خارجی کشور نگاه کرد
قطعاً چنین نگاهی شکل بگیرد؛ البته نه با نگاه صرفاً استانی، بلکه با یک نگاه ملی.
ایران کشوری است که از نظر جغرافیایی در نقطه اتصال چند حوزه بزرگ اقتصادی قرار گرفته است؛ از یک طرف آسیای مرکزی و چین، از طرف دیگر قفقاز و روسیه و در ادامه اروپا.
ما سال‌هاست درباره موقعیت ترانزیتی ایران صحبت می‌کنیم، اما امروز باید یک گام جلوتر برویم و بپرسیم: آیا از تمام درگاه‌ها و ظرفیت‌های جغرافیایی کشور برای تجارت خارجی استفاده می‌کنیم؟
به اعتقاد من پاسخ هنوز منفی است.
منطقه آزاد اردبیل ـ بیله‌سوار باید فراتر از یک منطقه آزاد معمولی دیده شود
مزیت اصلی این منطقه، موقعیت جغرافیایی آن در پیشانی شمال‌غرب ایران و مجاورت مستقیم با جمهوری آذربایجان و حوزه قفقاز و نیز دسترسی همزمان به آبراه خزر از طریق استان گیلان می باشد
حتی دکتر محمدی مدیرعامل منطقه آزاد در اظهارات اخیر نیز بر همین موضوع تأکید داشته و این منطقه را به‌عنوان حلقه اتصال اقتصاد قفقاز و خاورمیانه و بخشی از کریدورهای شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب معرفی کرده است
بنابراین باید مأموریت منطقه آزاد را از «منطقه‌ای برای فعالیت اقتصادی در داخل استان» به یک هاب لجستیکی و تجاری منطقه‌ای ارتقا دهیم.
ما در بیله‌سوار یک ظرفیت واقعی و موجود و یک مرز دیرینه استوار بر جاده ی ابریشم با تاریخی دیرینه داریم،
نه یک ظرفیت صرفاً روی کاغذ.
در گمرک بین‌المللی بیله‌سوار هم‌اکنون تشریفات گمرکی کالا از استان‌های مختلف کشور در حوزه صادرات و واردات از طریق جمهوری آذربایجان، به کشورهای حوزه قفقاز و آسیای میانه صورت میگیرد
بر اساس آمار اعلام‌شده، در ۹ ماهه سال ۱۴۰۴ حدود ۱۸۱ میلیون دلار صادرات از این گمرک انجام شده و مقصد بخشی از این کالاها علاوه بر جمهوری آذربایجان و گرجستان، روسیه و حتی اروپای شرقی بوده است.
از سوی دیگر، استاندار اردبیل اعلام کرده است که روزانه حداقل ۳۰۰ کامیون از گمرک بیله‌سوار تردد دارند و افزایش حداقل دوبرابری حجم تجارت میان اردبیل و جمهوری آذربایجان در دستور کار قرار گرفته است.
بنابر این وحدت نهاد های دخیل مانند منطقه آزاد و اتاق بازرگانی اردبیل در تبدیل ظرفیت این منطقه به یک کریدور تجاری مؤثر بیش از پیش مورد انتظار است
نگاه ما باید از «مرز» به «کریدور» تغییر کند
یکی از اشتباهات ما این است که گاهی مرز را فقط محل عبور کامیون می‌بینیم.
در حالی که مرز می‌تواند نقطه شروع یک زنجیره بزرگ اقتصادی باشد:
واردات → گمرک → انبارداری → لجستیک → پردازش → ارزش افزوده → تولید → صادرات
که صد البته منطقه آزاد اردبیل ـ بیله‌سوار می‌تواند این زنجیره را در کنار گمرک شکل دهد.
یعنی کالایی که از مسیر چین و آسیای مرکزی وارد منطقه می‌شود، الزاماً نباید صرفاً از مرز عبور کند؛ می‌تواند وارد یک شبکه لجستیکی، انبارش، پردازش و توزیع شود و بخشی از ارزش افزوده آن در ایران ایجاد شود.
در طرف مقابل نیز محصولات کشاورزی، صنعتی و تولیدی استان اردبیل و سایر استان‌های کشور می‌توانند از همین مسیر به بازارهای قفقاز، روسیه، آسیای مرکزی و در ادامه بازارهای بزرگ‌تر منتقل شوند.
در این گزاره چین فقط مقصد نیست؛ می‌تواند مبدأ یک جریان تجاری جدید باشد
اگر بخواهیم درباره آینده تجارت ایران صحبت کنیم، چین باید در محاسبات ما جایگاه ویژه‌ای داشته باشد.
موضوع فقط واردات کالا از چین نیست.
موضوع ایجاد یک شبکه رفت‌وبرگشتی تجارت است
یعنی به جای آنکه ایران صرفاً مصرف‌کننده یک مسیر ترانزیتی باشد، می‌تواند در این زنجیره به یک مرکز تجاری، لجستیکی و ارزش‌آفرین تبدیل شود.
و منطقه آزاد می‌تواند حلقه واسط این زنجیره باشد
اینجاست که اهمیت منطقه آزاد اردبیل ـ بیله‌سوار بیشتر مشخص می‌شود.
به شرطی که زیرساخت‌های لجستیکی، انبارهای استاندارد، سردخانه، پایانه‌های حمل‌ونقل، خدمات گمرکی، مراکز توزیع و صنایع تبدیلی در منطقه توسعه پیدا کند، منطقه آزاد می‌تواند از یک مفهوم اداری به یک زیرساخت واقعی تجارت بین‌المللی تبدیل شود.
استان اردبیل نیز مزیت‌های قابل توجهی در کشاورزی، دامپروری، صنایع غذایی و تولید دارد و دشت مغان و ظرفیت های مغفول شرکت های کشت صنعت پارس و کشت صنعت عظیم مغان حتی مزارع سنتی مرکبات مشکین شهر با این مهم خودبخود احیا میگردد
بنابراین ما فقط درباره واردات صحبت نمی‌کنیم.
هدف باید ایجاد یک مسیر دوطرفه باشد: واردات هدفمند و صادرات ارزش‌آفرین.
نقش بخش خصوصی چیست؟
هیچ دولتی به تنهایی نمی‌تواند چنین کریدوری را ایجاد کند.
دولت باید زیرساخت، مقررات، امنیت سرمایه‌گذاری و هماهنگی بین دستگاه‌ها را فراهم کند؛ اما این بخش خصوصی است که باید بار واقعی تجارت را روی این مسیر قرار دهد.
بنابراین باید از تجار، شرکت‌های حمل‌ونقل، صاحبان کالا، شرکت‌های لجستیکی، سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگان دعوت کرد که وارد یک مطالعه عملیاتی شوند.
اگر این مطالعات با مشارکت بخش خصوصی انجام شود، دیگر با یک شعار مواجه نیستیم؛ بلکه با یک مدل اقتصادی قابل اجرا روبه‌رو خواهیم بود.
مسئولان استانی باید مطالبه‌گر یک نگاه ملی باشند
به اعتقاد من، استانداری، نمایندگان استان، اتاق بازرگانی، منطقه آزاد، گمرک و سایر دستگاه‌های اقتصادی باید این موضوع را از سطح یک مطالبه محلی فراتر ببرند.
باید این پیام به تهران منتقل شود که:
توسعه بیله‌سوار فقط توسعه یک شهرستان نیست؛ توسعه یک درگاه جدید برای تجارت ایران است.
سخن آخر
ما نباید منتظر بمانیم تا محدودیت‌های یک مسیر تجاری ایجاد شود و بعد به فکر مسیر جایگزین بیفتیم.
کشوری با موقعیت جغرافیایی ایران باید چندین مسیر تجاری فعال و مکمل داشته باشد.
در این میان، بیله‌سوار می‌تواند یکی از این درگاه‌ها باشد؛ منطقه آزاد اردبیل ـ بیله‌سوار می‌تواند موتور اقتصادی آن باشد و بخش خصوصی می‌تواند جریان واقعی کالا و سرمایه را ایجاد کند.
امروز بیش از هر زمان دیگری به یک نگاه تازه نیاز داریم:
بیله‌سوار را فقط یک مرز نبینیم؛
آن را یک دروازه ببینیم.
دروازه‌ای که می‌تواند ایران را به قفقاز، روسیه، آسیای مرکزی و در نهایت به شبکه بزرگ تجارت شرق و غرب متصل کند.
همت مشترک حاکمیت، مدیران استان و بخش خصوصی.
به قلم: داوود خداداد
عضو اتاق بازرگانی اردبیل
صادر کننده نمونه سال ۹۲و ۹۳استان
عضو هیات مدیره انجمن وارد کنندگان خودروهای تجاری
و عضو فدراسیون واردات ایران
